الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

5

تفسير مجمع البيان (فارسى)

كه ايشان تا سر حد امكان انجام داده و انصافاً توفيقات بزرگى هم نصيبشان شده است . يكى از تفاسير قديم ، تفسير مجمع البيان است كه در نه قرن پيش ، دانشمند عاليقدر امامى و شيعى به تاليف آن دست زد و با موفقيت به پايان رسانيد و در صف بهترين تفاسير قرآنى قرار گرفت . مفسر بزرگ شيعه و ايرانى مرحوم طبرسى ، با استفادهء از اطلاعات و نظريات مفسران پيش از خود ، دينى كه در اين راه داشت ، ادا كرد ، و انصافاً علم تفسير را از نردبان تكامل ، چندين درجه بالا برد . هنوز تفسير مجمع البيان بعنوان دائرة المعارف بزرگ قرآن و گنج گرانبهاى معارف اسلامى مورد استفاده و بهره بردارى دانش پژوهان و محققان است . در دنياى امروز ارزش يك دانشمند ، به اين است كه همواره طالب كشف حقيقت باشد و بر كنار از غوغاى تعصب و جمود ، راهى را كه در پيش دارد ، بپويد . اين كار ارزش فراوان دارد و تحسين و آفرين مخالف و موافق را به خود جلب مىكند . مفسر بزرگ ما اين توفيق بزرگ را بدست آورده و كارش در خور تحسين و تمجيد همهء مسلمانان جهان است . احاطهء بر آيات قرآن ، شرط لازم و عمدهء تفسير نويسى است ، زيرا اجزاى قرآن به يكديگر پيوند دارد ، و تفسير آيات ، محتاج است به اينكه نظائر و نمونه‌هاى آنها كه در جاهاى ديگر قرآن پراكنده است ، مورد توجه قرار گيرد . اين شرط ، در عصر ما بوسيلهء كشف الآيات‌ها و مخصوصاً « المعجم المفهرس » تا حد زيادى آسان شده است ولى در دوره‌هاى پيش كه به احتمال قريب به يقين ، براى قرآن كريم كشف الاياتى تهيه نشده بوده است ، اين كار اشكالات بسيارى داشته و تنها احاطهء بر قرآن از راه وقوف بر يكا يك آيات و در خاطر بودن موارد مشابه ، امكان پذير بوده است . طبرسى مظهر اين امتياز بزرگ است . او هرگز در تفسير يك آيه ، از توجه به آيات مشابه ، كه كار تفسير را آسانتر و در عين حال قابل اطمينان‌تر مىسازد ، غفلت نورزيده است . هرگز منظور ما اين نيست كه كار گذشتگان طبرسى را تحقير كنيم . بهر حال طبرسى هر چه باشد ، پرورش يافته مكتبى است كه قرنها پيشينيان او در آن مكتب شاگردى و